Prof. Dr. Müslime AKBABA (Yalaz)

Gözyaşı kanal tıkanıklığı

Doğuştan gözyaşı kanal tıkanıkları

Tanımı: Yeni doğan bebeklerde doğumu takip eden ilk iki hafta içerisinde gözyaşı kanalının alt ucunun kapalı olması nedeni ile bir veya her iki gözde sulanma ve çapaklanma olmasıdır.

Belirtileri: Gözde kızarıklık olmaksızın çapaklanma ve sulanma olur. Uyanırken kirpiklerinde yapışıklık, kapak kenarında kızarıklık nadiren de gözyaşı kesesinin olduğu kısımda şişlik olur.

Tedavisi: Tedavi bebeğin muayeneye getirildiği yaşa göre değişir. Eğer erken dönemde görülmüşse aileye bebeğin gözyaşı kanalına masaj yapması önerilir ve muayene sırasında etkin bir masajın nasıl olacağını öğretilir.  Çünkü doğru yapılamayan bir masajın kanalın açılması üzerine bir etkisi olmamaktır. İlk 6-9 ayda masajında etkisi ile kanal çoğu kez açılır ve belirtiler ortadan kalkar. Bu süreden sonra özellikle bir yaşın geçen bebeklerde masajın kanal üzerine bir etkisi yoktur. Açılmamışsa ikinci aşamada sondalama önerilir. Gözyaşı kanalının üst ucundan bu işlem için dizayn edilmiş çelik bir çubuk ile kanalın içine girip alttaki tıkanıklık açılır. Sondalama işlemi başarılı olmayan bebeklere işlem bir kez daha tekrarlanabilir. Sondalamanın başarılı olmadığı durumlarda gözyaşı kanalını balon ile genişletme ve/veya kanal içerisine silikon tüp yerleştirme (lakrimal entübasyon) işlemi yapılabilir. Bu iki tedavi seçeneğide sondalamanın başarılı olmadığı çocuklarda mevcut kanalın açık kalmasını sağlayan ve daha büyük ameliyat gereksimini ortadan kaldıran güncel girişimlerdir.

Yetişkinlerde gözyaşı yolları tıkanıklığı

Tanımı: Yetişkinlerde çeşitli sebeplerle gözyaşı boşaltım sisteminin herhangi bir kısımında akışın yavaşlaması veya durması sonucunda gözde sulanma ve/veya çapaklanma olmasıdır.

Nedenleri: Alt göz kapaklarındaki gevşeme nedeni ile gözyaşı boşaltım sisteminin başlangıç kısmı olan punktumların dışa dönmesi, gözyaşı sistemi üst kısmındaki enfeksiyon ve travma sonrası darlık veya tıkanıklık, kesenin alt ucunda tıkanıklık yetişkinlerde gözyaşı yollarında tıkanıklık yapan başlıca sebeplerdir.

Belirtileri: Gözyaşı kesesinin üstündeki tıkanıklıklarda sadece sulanma, kese ve alt kısımlardaki tıkanıklıklarda sulanma ile birlikte çapaklanma ve bazen kese bölgesinde şişlik ve kızarıklık olur.

Tedavisi: Cerrahidir.  Yöntem tıkanıklığın olduğu yere göre değişir. Alt kapakta gevşeklik ve dışa dönme varsa düzeltilir, punktum  ve kanaliküllerde darlık veya tıkanıklık varsa açılır. Kanaliküllerdeki tıkanıklık açılmaz ise konjonktivadan buruna yeni bir kanal (konjonktivodakriyosistorinostomi)açılır. Kesenin alt ucundaki tıkanıklık ise keseden buruna yeni açıklık (dakriyosistorinostomi) sağlanır. Bu cerrahi cilt yolu ile yapılabileceği (eksternal dakriyosistorinostomi) gibi burun içerisinden (endonazal dakriyosistorinostomi) veya kanaliküler yaklaşımla lazer (transkanaliküler lazer dakriyosistorinostomi) ile yapılabilir. En başarılı olan yöntem cilt yolu ile yapılandır.

Doğuştan gözyaşı kanalı tıkalı olan çocuğun görünümü

Sol gözyaşı kanalı tıkanıklığı sonrasında oluşan gözyaşı kesesinin büyüyerek kistik bir görünüm kazanması.